Contact:Jan C. Bos
E jancbos@kpnmail.nl
Matteüs 15, 21-28 Trefpunt Bennebroek
In de preek wordt verwezen naar een schilderij van Paula Rego. Om dat te zien Klik hier
Kijk.
Een vrouw ligt op de knieën diep gebogen op de grond. Ze kijkt omhoog. Ze zoekt wanhopig om hulp.
Ze is bijna gek van frustratie, van pijn en verdriet. Ze is in het gedrag van een bedelende hond geduwd.
Help me toch. Help me dan toch.
Het schilderij is gemaakt door de Portugees-Engelse kunstenaar Paula Rego. Ze heeft het “dog woman” genoemd. Zij zelf maakte al die vernederingen mee in haar zoektocht naar hulp voor haar doodzieke echtgenoot. Ze gaat door roeien en ruiten. Ze gaat door vernedering heen. Ze houdt vol. Ze blijft trouw, hondstrouw. En daarin toont ze naast alle frustratie, pijn en verdriet een onverwoestbare levenskracht.
Ik moet denken aan de moeders van meervoudig gehandicapte kinderen die soms gek worden van alle regels en regeltjes in onze overgeorganiseerde maatschappij. Praten met de ene instantie na de andere. Help me toch, help me dan toch. Maar je kind past niet in de vinkjes die goedwillende managers ooit hebben bedacht. Maar zo’n moeder, zo’n moeder vecht voor haar kind. Mevrouw is wel wat emotioneel, schrijft een medewerker in het zorgdossier. Ze moet het allemaal doormaken. Maar ze houdt vol. Het gaat niet om een geval, niet om een nummer Het gaat om mijn kind. Dog woman.
Ik moet ook denken aan de moeders van de kinderen die hier geworteld zijn, naar school gaan, vrienden hebben. Niet beter weten dan Nederland. Maar ze hebben niet de juiste papieren. Een moeder zit al twintig maanden met haar kinderen in kerkasiel. Help me toch. Red mijn kind. Maar dat kind heeft geen papieren. En ze is zelf illegaal. Dog woman.
Kijk, zo lag ook ooit de Kananeese vrouw over wie wij in het Evangelie lezen aan de voeten van Jezus. Ze heeft al van alles meegemaakt. Honderd instanties afgelopen. Formulieren in gevuld, wachtlijsten getrotseerd. Meemaken dat ze wordt genegeerd en beoordeeld. Mevrouw is wel wat emotioneel. Stuur haar toch weg, zeggen de leerlingen van Jezus. Anders blijft ze ons maar naroepen. Dog woman. hondstrouw aan haar bezeten dochter. Alles voor haar kind. Heb medelijden met mij. Heer ontferm U. Redt mijn kind.
In eerste instantie reageert Jezus niet op het hulpgeroep van de Kananeese vrouw. En de leerlingen zijn er helemaal klaar mee. Stuur haar weg anders blijft ze ons naroepen.
Jezus stuurt haar niet weg. Wel antwoordt hij aan zijn leerlingen: Ik ben alleen gezonden naar de verloren schapen van het volk Israël. Zij komt dichterbij. Heer, help mij. Dog woman
Hij antwoordt: Het is niet goed om het brood voor de kinderen aan je hond te geven. Zij: Die honden eet toch de kruimels? Dog woman.
Bij nogal wat bijbellezers roept dit schriftgedeelte ongemakkelijke vragen op.
Zegt Jezus om te beginnen niet gewoon: Eigen volk eerst. Daar lijkt het toch wel op en grote groepen mensen zijn het daar dan ook gewoon mee eens. Zorg eerst maar eens dat al die Nederlandse woningzoekenden onderdak krijgen.
Er is ook altijd onder goedbedoelende en soms ook beterwetende bijbellezers gepuzzeld over dit schriftgedeelte. Eigen volk eerst? Dat kan toch niet. Jezus was moe, zegt de een of zelfs een beetje narrig onder alle onbegrip en tegenstand in eigen land. Jezus moet zelf nog leren van de Kananeese vrouw dat buitenlanders ook mensen zijn en dat Gods liefde de grens overgaat, zegt een ander. Jezus heeft ook zijn bekrompenheid, dat toont zijn menselijkheid, zegt een derde. Hij heeft gewoon gelijk, zegt een vierde. Eigen volk eerst. Ook Jezus vindt het gepast eerst aan de eigen mensen te denken.
Zelf zit ik het dichtst bij de tweede benadering. Gods liefde gaat over de grens. Maar volgens mij moet Jezus dat niet leren. Hij heeft het altijd al geweten. Wij moeten het leren.
Ooit riep de blinde Bartimeüs : Zoon van David Kyrie eleison. Redder van de armen, kyrie eleison Hou je mond zeggen de mensen. Harder schreeuwen net als die dog woman. Jezus staat stil, roept hem en vraagt Wat wil je. Heer open onze ogen. Jezus krijgt medelijden raakt hun ogen aan. Ze kunnen zien. Ze kunnen Hem zien die al Gods gerechtigheid en liefde vervult en volgen hem.
Een vrouw roept als ooit de blinde Bartimeüs. Zoon van David Kyrie eleison. Mijn kind is bezeten door demonen. Mijn kind is verdwaald in de krochten van het internet. Mijn kind is verslaafd aan de gouden bergen van de influencers Mijn kind is een dolend schaap. Redt mijn kind.
De leerlingen zeggen: Stuur haar weg. Jezus stuurt haar niet weg. Wel antwoordt hij aan zijn leerlingen: Ik ben alleen gezonden naar de verloren schapen van het volk Israël. En de vrouw kan horen wat hij zegt.
De verloren schapen, dat zijn de schapen zonder herder. Dat zijn de schapen die de weg kwijt zijn geraakt. Welke weg zijn ze kwijt geraakt? De weg van de gerechtigheid, de liefde en de vrede. Ze zijn in de steek gelaten door hun leidslieden. In Israël zijn ze vandaag ook door hun leidslieden in de steek gelaten. Ze zijn afgedwaald van de weg van de gerechtigheid en onze Heer is met ontferming bewogen en wil ze terughebben op die weg. Jezus is tot in zijn merg bekommerd om Israël. Het is Gods eerste liefde. Het is Abraham, Isaac en Jakob. Het zijn Mozes en de profeten die ons roepen om recht te doen en lief te hebben en ootmoedig de weg te gaan van onze God.
En precies daar haakt de moeder op in. De kinderen zijn de dolende schapen van Israël die opnieuw het goede woord moeten horen, die gevoed moeten worden met het levende brood van Gods liefde.
Wie zijn de hondjes? Zijn wij dat? Maar de hondjes krijgen de kruimels van dat goede Woord dat bezeten kinderen geneest. Hondstrouw is ze, die moeder die vecht voor haar kind. Ze is een moeder vol levenskracht, een moeder die het goede Woord van Gods gerechtigheid heeft gehoord, er vasthoudend naar verlangt, het van harte gelooft. Zij wel.
Ik ben alleen gekomen voor de verloren schapen van het huis Israël. Jezus neemt dat woord niet terug. Van harte wil Hij dat volk dat Hij zo liefheeft terugbrengen op de goede weg. Misschien ergeren wij ons daaraan. Het zij zo. Hij neemt het niet terug. Maar wel gunt hij haar volop de kruimels van het brood voor de kinderen. Hij gunt haar het goede Woord dat dolende schapen geneest.
Doet hij afbreuk aan de positie van Israël, Gods eerste liefde? Nee, dat doet hij niet. Hij brengt allereerst aan Israël dat de weg kwijt is, hij brengt aan die dolende schapen het goede woord van Gods gerechtigheid. En de moeder van het verloren kind krijgt de kruimels. De arme Lazarus kreeg van zijn eigen volksgenoten die kruimeltjes niet. Daarin lijken ze op ons die de armen zo ver mogelijk uit zicht houden. Daarin lijken ze op ons die ook zo kunnen millimeteren. Die kan wel iets krijgen, die niet, die wel, die niet. Onze Heer geeft ons een ander voorbeeld. Van meet af aan, vanaf zijn doop is hij uit op het vervullen van Gods gerechtigheid. Daar gaat het om. Die staat al neergeschreven in wet en profetie. Die staat in zijn Evangelie van genade en waarheid. Om te beginnen Israël moet dat opnieuw leren. Dan ook wij allemaal. Wij allemaal moeten leren van onze Heer
In het Evangelieverhaal over Dog Woman zijn wij de leerlingen.
Stuur haar weg, zeggen wij leerlingen maar al te vaak. Stuur haar weg. Mevrouw is emotioneel. Mevrouw is lastig. Mevrouw voldoet niet aan de voorwaarden. Stuur haar weg.
Ik ben alleen gekomen voor de verloren schapen van het huis Israël. zegt hij dan. Betekent dat eigen volk eerst?
Ieder die dat denkt, ieder die het daar stiekem of gewoon openlijk mee eens is, moet ook goed bedenken dat wij allemaal hier in de kerk, dat eigen volk niet zijn. De Kananeese vrouw is onze moeder. Zij is geen Jood. Jij en ik zijn dat ook niet. We zijn allemaal afhankelijk van de kruimels van de tafel. We eten allemaal genadebrood. De Joden en de heidenen, Israël en de kerk en al Gods kinderen onder de zon. Dog woman heeft dat begrepen en leeft er naar. Nu Israël nog. Nu de leerlingen nog. Nu wij nog.
Direct na het verhaal van dog woman volgt een tweede spijziging. Niet alleen Israël, ook de volken delen in het brood uit de hemel, het goede woord van Gods gerechtigheid, genade en waarheid. Gods goedheid gaat over grenzen heen. Wij worden geroepen als leerlingen van Jezus dog woman vandaag recht te doen en goed voor haar te zijn.
Met dank aan Ari Troost in De Eerste Dag 49 3 pg 52