Contact:Jan C. Bos
E jancbos@kpnmail.nl
Johannes 10, 1-10 Verbondskerk Vijfhuizen
Ik ben de deur, zegt Jezus.
De deur beschermt tegen dieven en rovers die de schapen stelen en slachten en verdelgen. De deurwachter laat dat moordenaarstuig niet binnen in de hof. De deur houdt hen tegen.
En dus klimmen de bandieten over de muur. In het duister van de nacht sluipen ze naderbij. In het duister van de nacht zaaien ze paniek en verspreiden ze dood en verderf. In het duister van de nacht worden de schapen uiteengejaagd, geroofd en geslacht.
Dat zien we toch gebeuren? We zien de schapen radeloos vluchten langst verstopte wegen, verstrooid over de bergen, kleumend op woeste hoogten, lijdend in volgepakte kampen.
Dat zien we toch gebeuren vandaag in Libanon, in Gaza, in heel dat in brand gestoken Midden-Oosten dat zo verschrikkelijk lijdt onder opgefokte grootheidswaanzin van blinde leiders.
En we zien in onze eigen steden dat zelfs een kogelvrije deur nog niet genoeg is. Dat stookt tegen joodse instellingen. Dat gaat verhaal halen bijAZC’S in een licht ontvlamde, opgefokte agressie.
We zien het gebeuren voor onze ogen dat de rover steelt en slacht en verdelgt. Wat hebben we aan een deur als de dief op een andere plaats zo maar kan binnen klimmen?
Op het eerste gehoor en gevoel kunnen we de dieven en rovers zo vereenzelvigen met moordende bendes in Soedan en blanke racistische relschoppers waar ook ter wereld. Geen deur is tegen ze bestand. Geen mens is meer veilig. Maar dat eerste gehoor en gevoel is oppervlakkig. De dieven en rovers in de gelijkenis van Jezus zijn niet enkel moordenaars in de letterlijke zin van het woord. Het zijn geestelijke dieven en rovers.
Jonge mensen worden in hun jeugdige verwarring gevoed met geweld. De manosphere leert 14-jarige pubers dat echte mannen hun spierballen gebruiken en vrouwen hun wil kunnen opleggen. De computerspelletjes staan er bol van. Streams druipen van de bloederige teksten en gewelddadige liedjes. TV-programma’s verheerlijken de spierballen en de machinegeweren.. Daar wordt veel geld mee verdiend.
De dieven en rovers waar Jezus over spreekt zitten in eerste instantie niet in het veld. Daar zitten hun tot handlanger gemaakte slachtoffers. De dieven en rovers zelf schrijven boeken en houden toespraken en maken programma's en offeren aan de heilige grond van overoude tijden. Dieven en rovers spreken over eigen volk en kostbaar bloed. Dieven en rovers maken reclame en spiegelen dat ieder een vorst is in eigen kasteel en dat alles moet wijken voor jouw turbo-gevoel. Dieven en rovers zitten ook in de kerk. Ze preken passie. Ze zegenen wapens. Ze gaan op kruistocht. De Amerikaanse minister van defensie, pardon: van oorlog, een uiterst vroom kerkmens zegt het letterlijk en tatoeëert het op zijn armen; Ik ga op kruistocht namens God.
Dieven en rovers heb je in het groot en in het klein. Ze zijn uit op eigen eer en macht. Ze roven de schapen te eigen bate in plaats van dat ze hen hoeden en voeden met God en goede woorden.
De gelijkenis van Jezus over de deur van de schapen en de goede herder staat in het kader van een geestelijke strijd. Die strijd gaat over het goede inzicht, het juiste zien en daarna handelen. De aanleiding tot de overbekende woorden over de herder en de schapen is de genezing van de blindgeborene. De goede woorden die van God komen leren ons zien wat goed is en wat de Heer van ons vraagt. Maar wee, de leidslieden die ziende blind zijn. Wee de leidslieden die weten van God en gebod maar dit te eigen bate gebruiken. Dieven en rovers zijn het die zich stiekem meester maken van de kudde. Dat is wat zomaar gebeurt. De deur houdt hen niet tegen want ze breken in op een andere plaats.
Goede leidslieden gaan door de deur. Dat wil zeggen: Ze handelen in de Geest van Jezus die is gekomen om te dienen en zijn leven te geven voor zijn schapen. Je kunt nog zo belangrijk zijn in maatschappij en kerk maar als je je niet laat leiden door Gods goede Geest die verbindt in plaats van verdeelt, die heelt in plaats van verscheurt, dan ben je een dief en een rover. Stiekem nestelt de dief en de rover zich in jouw kop. Stiekem maakt hij jou tot diefjesmaat. Wie ontmaskert de dief. Wie beschermt tegen de rover?..
Ik ben de deur zegt Jezus. Maar ach, die deur die is niet kogelvrij. Dat weten jij en ik maar al te goed. En de hof is geen gepantserde veste waar de schapen niets te vrezen hebben. Zo is het niet. De dief en rover klimmen binnen. Hoe moet dat nu.
Verrassend verspringt het beeld van de gelijkenis. De schapen kunnen zich verweren tegen de dief en de rover die hen belaagt door zelf door de deur te gaan. Als je dit voor het eerst leest, knikt er iets. Hé, hoe zit dat nou?
De deur die eerst de functie had van dichte deur die beschermt, wordt tot een open deur die uitnodigt. Wat dieven en rovers in verblind eigenbelang stiekem vermijden moeten jij en ik nu juist wel doen: Door de deur gaan die Jezus heet.
Dat wil zeggen: Je laten gezeggen door de Geest van Jezus die gekomen is om de scheiding tussen jood en Griek en blank en zwart, ene volk en andere volk te helen en je laten troosten door Hem die kwaad en dood heeft overwonnen en ons daardoor van alle kramp bevrijdt.
De Geest van Jezus is het medicijn tegen wat dieven en rovers zeggen. Wie door de Geest van Jezus is geraakt, luistert niet naar hen en ontmaskert hen.
Maar is het dan niet veel profijtelijker om dief en rover te zijn? Dat lijkt op het eerste gezicht wel zo. Beter rechtop met geweer dan in de goot met een beetje plastic. Beter comfortabel in een vliegtuig dan ploeteren in het zand. Beter baden in weelde dan leven in rechtvaardigheid. Eigen volk eerst en dan pas de ander...
Het is vandaag actueler dan ooit omdat de dief en de rover gebruik maken van technologische hoogstandjes. De sociale media zijn vergeven van dieven en rovers. Ze maken alles te gelde. Ze koloniseren je hersenen en veroveren je hart. Het is voor jonge mensen razend moeilijk om daar weerstand aan te bieden. Dat scrolt eindeloos. Dat raakt zichzelf kwijt.
En volwassenen gaan er gemakzuchtig in mee. Wie bevrijdt ons van die dwingende algoritmes, de gelikte beelden? Wie scheurt ons los van het scherm en geeft ons terug aan elkaar?
Wie door de deur gaat die Jezus heet, ontvangt een veel wijder inzicht dan het benauwde perspectief van de dief en de rover. De deur blijkt een open deur te zijn naar vrijheid en leven met God en met elkaar. De deur is een open uitnodiging om elkaar in de ogen te kijken, recht te doen en voor elkaar goed te zijn. De deur brengt je niet in een bastion maar in het open veld waar het goed is en vol vreugde. Je zult ingaan en uitgaan en weide vinden, zegt Jezus, en leven in overvloed.
Ik ben de deur, zegt Jezus. Nee, dat is geen garantie tegen dieven en rovers. Dat weten we maar al te goed. Het is een uitnodiging om die dief en de rover in jou zelf te ontmaskeren en je te richten op wat Jezus voor jou zegt en doet. Het is een hartelijke uitnodiging om niet mee te doen met de cultuur van de dief en de rover die big tech over ons uitstort en juist omdat je daar niet aan meedoet, leven te vinden en overvloed.
Vandaag lijken dieven en rovers oppermachtig. Maar als jij door de deur gaat, kunnen ze jou niet stelen. Je zult op berg en dal altijd de stem van je eigen herder blijven herkennen en door hem geleid, toeven aan grazige weiden.
Amen.